نظرسنجی
نظر شما در مورد این وبسایت چیست؟
عالی
59%
 
خوب
23%
 
معمولی
5%
 
ضعیف
10%
 
  • تلگرام
  • تلگرام
امروز
۱۳۹۵ جمعه ۱۹ آذر
اِجُّمعَة ٩ ربيع الاول ١٤٣٨
Friday, December 09, 2016
کد : 610-51679      تاریخ ایجاد : ۱۳۹۳ پنج شنبه ۱ خرداد   آخرین بروزرسانی : ۱۳۹۳ پنج شنبه ۱ خرداد    تعداد بازدید : 210

نگاه نو به مفهوم رضایت جنسی

طی چند دهه گذشته، مراحل پاسخ جنسی در انسان با جمع بندی نظرهای پژوهشگران جنسیت آقا و خانم مسترز و جانسون و سپس خانم کاپلان به شکل «میل جنسی، برانگیختگی، ارگاسم و فرونشینی» تعریف شد...

 طی چند دهه گذشته، مراحل پاسخ جنسی در انسان با جمع بندی نظرهای پژوهشگران جنسیت آقا و خانم مسترز و جانسون و سپس خانم کاپلان به شکل «میل جنسی، برانگیختگی، ارگاسم و فرونشینی» تعریف شد...

 

این تقسیم بندی در جای خود برای فهم پاسخ جنسی و سپس تعریف اختلال های عملکرد جنسی بسیار مغتنم و کاربردی بود و هنوز هم ملاک تقسیم بندی «اختلال عملکرد جنسی» یا به قول فرهنگستان علوم پزشکی، «دشکاری جنسی» محسوب می شود.

 

اما پس از مدتی انتقادهایی نیز بر آن وارد شد.

 

 

مدل فوق الذکر که به نوعی مدل خطی تلقی می شود، عملکرد جنسی را به مراحل فیزیولوژیک مقید کرده است در حالی که در عمل، رفتار و پاسخ جنسی در انسان با ملاحظات روانی همبستگی جدی دارد. حتی در تغییرات فیزیولوژیک نیز مدل خطی بر پاسخ های اندام های جنسی تمرکز بیشتری دارد. به علاوه خطی بودن مراحل می تواند سوء تفاهم ایجاد کند به این نحو که هر مرحله، پیش نیاز قطعی مرحله بعدی است، در حالی که می دانیم مثلا توانایی در رسیدن به ارگاسم حتی در زنان هم مستلزم داشتن تمایل جنسی قبلی نیست.

 

موضوع انتقادبرانگیز دیگر بی توجهی به مفهوم رابطه زناشویی و محدود دانستن آن به نزدیکی بین زن و مرد و در نظر نگرفتن تفاوت معنای «رابطه زناشویی» میان برخی زنان و مردان است. مطالعه ها و شواهد مختلف نشان داده اند ملاحظات و نیازهای جنسی از دیدگاه زنان تفاوت قابل توجهی با مردان دارد. صمیمیت، عواطف، ارتباط و گفتمان مناسب، تعهد و باردار شدن نمونه هایی از این ملاحظات هستند که در مدل های فیزیولوژیک جایگاهی برای آنها دیده نشده در حالی که در مفهوم «رضایت جنسی» همه این عوامل به نوعی دخیل هستند.

 

بسیاری از زوج ها که با اعتقاد به اختلال در عملکرد جنسی به کلینیک مراجعه می کنند در واقع مشکلاتی دارند که فقط با این مدل های خطی و عمدتا زیست شناختی قابل توضیح نیستند. مثلا:

 

انتخاب زمان نامناسب به وسیله همسر

 

علاقه نداشتن به همسر

 

عادت ها و رفتار جنسی متفاوت همسر

 

پیش نوازش کوتاه قبل از رابطه زناشویی یا توجه و محبت ناکافی بعد از آن

 

به خصوص در مورد میل جنسی، تفاوت های موجود میان آقایان و خانم ها بسیار چشمگیرتر است ولی این موضوع به مفهوم آن نیست که این میل در مردها بیشتر است یا در زن ها (که به غلط در بسیاری از نوشته ها به آن اشاره می شود) بلکه ماهیت آن در زنان و حتی برخی مردان با کلیشه رایج و حتی تصریح شده در راهنمای طبقه بندی اختلالات روانی (DSM) تفاوت دارد.

 

 

 

 

به این دلایل، طی سال های اخیر مدل های متفاوت دیگری پیشنهاد شده اند که از مهم ترین آنها مدل پیشنهادی خانم بسون است. این مدل که ماهیتی غیرخطی دارد، از چند جهت به برخی انتقاد هایی که به مدل های خطی وارد بود، پاسخ می دهد. مدل بسون به تفاوت های عمده در مفاهیم میل جنسی و برانگیختگی جنسی در زنان و مردان توجه ویژه دارد. از جمله این تفاوت ها می توان به این موارد اشاره کرد:

 

۱. سطح پایین تر هورمون تستوسترون در خون زنان می تواند توجیه کننده این موضوع باشد که چرا بیشتر زنان در مقایسه با مردان، در پاسخ به تکانه های جنسی و رفع تنش فشار کمتری حس می کنند.

 

۲. میل جنسی در زنان به انگیزه و مشوق هایی فراتر از نیاز زیست شناختی بستگی دارد، در حالی که در بیشتر مردان، تمایل جنسی تا حدی غریزی تر محسوب می شود.

 

۳. برانگیختگی جنسی در مردان با تغییرات عمده زیست شناختی به خصوص ایجاد نعوظ که جنبه کارکردی دارد، همراه است ولی در زنان به جز افزایش ترشحات واژنی، تغییر و آمادگی ذهنی نیز اهمیت زیادی دارد.

 

۴. ارگاسم در زنان مختلف و حتی در یک فرد خاص از زمانی به زمان دیگر می تواند تجربه متفاوتی باشد. این تفاوت ها باعث می شوند با تعاریف موجود برای اختلال های میل یا برانگیختگی جنسی، برچسب بیماری به بسیاری از خانم هایی زده شود که اصولا شرایط پاتولوژیک خاصی ندارند.

 

مدل غیرخطی بسون این امکان را فراهم می آورد که برچسب اختلال از عده ای که فقط با دیگران تا حدی متفاوت هستند، برداشته شود و زیرگروه هایی برای بعضی اختلال عملکرد ها مثل اختلال های برانگیختگی قابل تعریف باشد. طبق این مدل، بسیاری از زنان ممکن است در شرایط معمول به لحاظ میل و انگیزه جنسی در حالتی خنثی قرار داشته باشند و این شرایط وقتی عوض می شود که عاملی هیجانی مثل ابراز علاقه یا محبت همسر یا حتی انگیزه ای غیرجنسی، همچون جرقه ای باعث برافروخته شدن میل جنسی شود. یعنی برخلاف الگوهای قبلی که میل جنسی را احساسی خودبه خودی و همیشگی تلقی می کند، مدل بسون آن را احساسی واکنشی می داند که در پاسخ به محرک ها و انگیزه های محیطی به وجود می آید. به عبارتی دیگر، میل جنسی گاه پس از برانگیختگی و در پاسخ به آن ایجاد می شود.

 

در ادامه رفتار جنسی، عواملی همچون احساس خوشایند جسمی، تجربه های خوب عاطفی و هیجانی، احساس تعلق خاطر و درک این موضوع که رضایت همسر نیز از این رابطه حاصل شده است، مشوق و انگیزه مضاعفی می شوند برای در نظر داشتن تکرار این رابطه در آینده و ادامه فعالیت های جنسی. در واقع چرخه رفتار جنسی با این شرایط به گردش خود ادامه می دهد. درست مانند زمانی که به یک رستوران خوب می روید و از کیفیت غذا و پذیرایی راضی هستید و این موضوع باعث مراجعه مجدد شما به آنجا خواهدبود. همان گونه که ملاحظه می کنید، «رضایت جنسی» در این مدل به عوامل مختلفی وابسته است و با ارگاسم تامین نمی شود و برعکس، گاه ممکن است اگر شرایط دیگر در رابطه فراهم باشد، حتی بدون تجربه ارگاسم هم حاصل شود.

 

به این ترتیب مردان و زنان باید بدانند واکنش های جنسی در همسرشان، علاوه بر سلامت جسمی و روانی، به آنچه در زندگی روزمره احساس می کنند و همچنین تجربه های قبلی جنسی کاملا وابسته است و نمی توانند در حالی که زندگی جنسی و غیرجنسی آنها را غباری از دلخوری، عصبانیت و از آن بدتر خشونت، سرخوردگی، تحقیر، بی مسوولیتی و ناآگاهی فراگرفته است، توقع میل، انگیزه و رفتار جنسی مناسب از طرف مقابل داشته باشند.

 

پزشکان نیز باید در نظر داشته باشند که اگرچه تقسیم بندی های رسمی اختلال عملکرد های جنسی کماکان معتبر و مفید است، ولی در مواجهه با مراجعه کنندگان، به موضوع اختلال های میل جنسی و اختلال های برانگیختگی جنسی باید تا حدی جامع تر و انتزاعی تر نگاه کنند اما در همین حال توجه داشته باشند که اگرچه تحلیل مشکل بیمار با مدل جدید می تواند برچسب بیماری را از روی بسیاری از افراد بردارد، ولی به آن مفهوم نیست که مشکلی وجود ندارد و همه چیز در مناسبات بین زن و شوهر طبیعی است، به خصوص وقتی که خود آنها نیز دنبال کمک هستند.

دکتر سیدعلی آذین

متخصص پزشکی اجتماعی و مدیر درمان و مسوول کلینیک سلامت جنسی مرکز درمان ناباروری و سقط مکرر ابن‌سینا

مطالب مرتبط
پاسخ به سوالات جنسی کودکان
۱۳۹۵ پنج شنبه ۲۱ مرداد
پاسخ به سوالات جنسی کودکان
ﮐﻼ‌ ﺩﺭ ﺟﻮﺍﺏ ﺳﻮﺍﻻ‌ﺕ ﺟﻨﺴﯽ ﺑﭽﻪ ﻫﺎ ﻧﺒﺎﯾﺪ ﻃﻮﺭﯼ ﺭﻓﺘﺎﺭ ﮐﻨﯿﺪ ﮐﻪ ﺍﻭﻥ ﺣﺴﺎﺱ ﺑﺸﻪ. ﻣﺜﻼ‌ ﻭﻗﺘﯽ ﯾﻪ ﺳﻮﺍﻟﯽ ﻣﯽ ﭘﺮﺳﻪ ﻭ ﺷﻤﺎ ﺧﻨﺪﻩ ﺗﻮﻥ ﻣﯿﮕﯿﺮﻩ ﺗﺸﻮﯾﻖ ﻣﯿﺸﻪ ﮐﻪ ﮐﻨﺠﮑﺎﻭﯼ ﻫﺎﯼ ﺑﯿ...
قصه های مادربزرگ ها درباره تعیین جنسیت جنین
۱۳۹۵ يکشنبه ۱۰ مرداد
قصه های مادربزرگ ها درباره تعیین جنسیت جنین
ما تا به حال داستان های قدیمی زیادی را در مورد تعیین جنسیت جنین در طی دوران بارداری، از زنان کهنسال و باتجربه شنیده ایم، که در این مطلب نگاهی اجمالی...
نارضایتی و گله‌مندی مداوم کودک حین انجام تکالیف
۱۳۹۵ چهارشنبه ۶ مرداد
نارضایتی و گله‌مندی مداوم کودک حین انجام تکالیف
برای انجام بهتر تکالیف مدرسه توسط فرزندانتان از چه روش هایی می توانیم کمک بگیریم چه توصیه هایی در این زمینه به ما کمک می کنند پیشنهادات مختلف مشاورین ...
ضطراب جنسی مردانه چیست؟
۱۳۹۵ يکشنبه ۲۷ تير
ضطراب جنسی مردانه چیست؟
راه دادن یک نفر به حریم خصوصی‌ترین بخش‌های زندگی، رابطه‌ای خاص و ویژه ایجاد می‌کند که بسیار نزدیک و افشاگرانه است. ارتباط جنسی یکی از مهم‌ترین حریم‌ها...
نظر شما :
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید
captcha