نظرسنجی
نظر شما در مورد این وبسایت چیست؟
عالی
59%
 
خوب
23%
 
معمولی
5%
 
ضعیف
10%
 
  • تلگرام
  • تلگرام
امروز
۱۳۹۵ پنج شنبه ۱۸ آذر
اِلخَميس ٨ ربيع الاول ١٤٣٨
Thursday, December 08, 2016
کد : 621-51624      تاریخ ایجاد : ۱۳۹۳ چهارشنبه ۳۱ ارديبهشت   آخرین بروزرسانی : ۱۳۹۳ چهارشنبه ۳۱ ارديبهشت    تعداد بازدید : 232

تغذیه نوزاد با شیر خشک یا شیرمادر؟!

قدیم ها چیزی نه جای مادر را می گرفت و نه غذایی جای شیر مادر را. اما زندگی ماشینی و پیشرفت انسان ها موجب شد تصور کنند یک قوطی شیر خشک می تواند جای مادر را بگیرد. هر چند در ابتدا تصور می...

قدیم ها چیزی نه جای مادر را می گرفت و نه غذایی جای شیر مادر را. اما زندگی ماشینی و پیشرفت انسان ها موجب شد تصور کنند یک قوطی شیر خشک می تواند جای مادر را بگیرد. هر چند در ابتدا تصور می شد شیر خشک جای شیر مادر را می گیرد و حتی از آن بهتر است. اما کم کم دانش بشری متوجه اشتباه خود شد. اما اصلاح وضعیت دیگر بسادگی ممکن نیست. به همین دلیل سازمان بهداشت جهانی هفته ای را در سال برای ترویج شیر مادر انتخاب و نامگذاری کرده تا شاید یادآور شود اهمیت شیر مادر تا چه اندازه است.

 

 

 

شهرنشینی مشکلات زیادی را برای انسان ها به وجود آورده است. زندگی مدرن انسان را از اصل خویش جدا می سازد و یکی از نمودهای آن را می توان در دوری از شیر مادر یافت.شیر مادر با داشتن همه مواد غذایی اصلی و حتی ریز مغذی ها، ترکیبات دفاعی و بسیاری مواد دیگر از قبیل آنزیم ها، هورمون های مختلف و اسیدهای چرب غیراشباع، از سوی سازمان بهداشت جهانی، به عنوان کامل ترین غذا برای شیرخواران معرفی شده است که مصرف آن، کودکان را در مقابل بسیاری از بیماری های عفونی، تنفسی و گوارشی ایمن می کند. ولی با وجود تمام این مزایا هنوز بسیاری از مادران کودک خود را از این موهبت محروم می کنند.

 

 

● رابطه عاطفی

در ۳۰ سال اخیر تحقیقات گسترده ای در زمینه روابط عاطفی ـ روانی مادر و فرزند صورت گرفته است که نتایج همه آنها بر اهمیت تغذیه زودهنگام و انحصاری با شیرمادر و در نتیجه تماس بسیار نزدیک و مستقیم مادر و نوزاد از لحظه تولد تاکید دارد. البته حتی قبل از انجام این تحقیقات نیز مهم ترین دلیلی که به خاطر آن تغذیه با شیرمادر ترویج می شد همان ارتباط عاطفی ـ روانی بسیار خاص و نزدیکی است که بر اثر تغذیه با شیرمادر بین مادر و فرزند برقرار می شود؛ به طوری که نه تنها آنان را سخت به هم پیوند می زند بلکه آثار روانی آن برای ده ها سال زندگی فرزند را تحت تاثیر قرار می دهد.

 

 

 

طبق مطالعات انجام شده هر چه تماس مادر و نوزاد و در نتیجه تغذیه با شیرمادر زودتر شروع شود، احتمال موفقیت افزایش می یابد و دوران تغذیه با شیرمادر هم طولانی تر می شود. طبق مطالعاتی که در کشورهای فیلیپین، کاستاریکا، تایلند، روسیه و فرانسه صورت گرفت، خانواده هایی که کودکان خود را به مهدهای کودک فرستاده و آنها را با شیر خود تغذیه نمی کرده اند نسبت به مادران شیرده از روابط عاطفی ناپایدار میان خود و فرزندانشان رنج می بردند.

 

● برای سلامت نوزاد

دفاع نوزاد در اوایل زندگی مقابل عوامل عفونی خارجی که بویژه در محیط بیمارستان به عنوان آلوده ترین محیط دنیا فراوانند، بسیار ناچیز است. به همین علت نوزاد در برابر میکروب ها، ویروس ها، انگل ها و قارچ های پراکنده در این محیط هیچ گونه قدرت دفاعی ندارد و بسرعت به بیماری های گوناگون مبتلا می شود که آمار مرگ نوزادان در بیمارستان ها با این عوامل بسیار بالاست.

 

 

به همین دلیل نوزادان در روزهای اول تولد نیاز مبرم به تغذیه شیر از آغوش مادران دارند زیرا از این طریق میکروب های غیر بیماریزای بدن مادر به سطح پوست و مخاط دستگاه گوارش و تنفس منتقل می شوند و بدن شیرخوار را در مقابل میکروب های بیماریزای محیط مقاوم می کنند.

 

ترکیب و غلظت آغوز شیر مادر، محتوی سلول های زنده ای است که شمار آنها به هزاران برابر شیر ترشحی در روزهای بعد می رسد. سلول های زنده ای که نقش دفاعی نوزاد را در برابر عوامل بیماریزا ایفا می کنند. به همین خاطر آغوز شیر مادر آب حیات برای نوزادان در چهار هفته اول تولد محسوب می شود.

 

زیرا با پوشاندن کامل سطح دستگاه گوارشی موجب می شود که میکروب ها و ویروس ها به سطح مخاط این دستگاه بچسبند و به سایر اعضای بدن نوزاد نفوذ نکنند در حالی که در کودکانی که شیر خشک مصرف می کنند این مقاومت وجود نداشته و به همین خاطر این کودکان به طور متوالی بیمار می شوند زیرا مواد عفونی به کمک شیر خشک و آب از بین نمی روند و با گذر از پوست و جداره دستگاه گوارش وارد خون شیر خوار می شوند.

 

 

نکته جالب توجه این است که حتی اگر مادر خود به یک بیماری مبتلا باشد، مواد مقاومت زا در بدن مادر تولید پادتن می کنند و این پادتن ها از طریق شیر به بدن شیرخوار منتقل می شود. بنابراین در آغوش گرفتن و تغذیه نوزاد با شیر مادر از ساعت اول عمر نقش عظیمی را در افزایش قدرت دفاعی و پیشگیری از بسیاری بیماری های عفونی در بدن کودک ایفا می کند.

 

شیر مادر نه تنها بر عفونت های دستگاه تنفسی بلکه برعفونت های فراوان دستگاه ادراری، عفونت های گوارشی از جمله اسهال و استفراغ، عفونت گوش، مننژیت و بسیاری بیماری های دیگر نقش مهارکننده دارد. به این صورت که یا از پیدایش آنها جلوگیری می کند یا پس از ابتلا، شدت آنها را تضعیف کرده و به این ترتیب آمار مرگ نوزادان را تا حد بسیار بالایی کاهش می دهد.

 

از سوی دیگر، شیر مادر غذای استریلیزه و بدون آلودگی است، در حالی که تغذیه کودک با شیرخشک احتمال عفونت و آلودگی از طریق سرشیشه و شیشه را افزایش می دهد. باید توجه داشت که بسیاری از مواد دفاعی زنده و غیرزنده ای را که در شیر مادر وجود دارد، هرگز نمی توان در شیرهای خشک گنجاند.

 

 

● هفته ای برای شیر مادر

پس از جنگ جهانی دوم استفاده از شیر خشک و غذاهای کودک به صورت گسترده جایگزین شیر مادر شد؛ این امر در کشورهای توسعه یافته رشد بیشتری داشت و باعث نگرانی جوامع جهانی شد. ترویج تغذیه با شیر مادر و افزایش آگاهی عموم از خواص منحصربه فرد این شیر در سلامت کودک و حفظ و تداوم شیردهی مادران، نیازمند گامی بزرگ و اساسی بود.

 

بر این اساس در اول آگوست ۱۹۹۰ سازمان بهداشت جهانی با همکاری یونیسف طی اجلاسی در شهر فلورانس ایتالیا، بیانیه ای را در تداوم، ترویج و حمایت از تغذیه با شیر مادر به امضا رساند. در این بیانیه بر اهمیت تغذیه نوزاد با شیر مادر در ۶ ماه اول زندگی و تاثیر آن بر تندرستی کودک و مادر تاکید شده است.

 

 

اتحادیه جهانی شیردهی در سال ۱۹۹۱ برای حمایت، پشتیبانی و افزایش تغذیه با شیرمادر تشکیل شده است.

 

این اتحادیه به عنوان بخشی از طرح عمل خود برای تسهیل تقویت بسیج اجتماعی در زمینه تغذیه با شیر مادر یک استراتژی پیشبردی منسجم جهانی برای شیردهی در نظر گرفت.

 

 

در ابتدا پیشنهادی مبنی بر اختصاص دادن یک روز در سال به مساله شیردهی در تقویم رویدادها و مراسم بین المللی ارائه شد؛ اما سپس ایده یک روز به یک هفته تبدیل شد. بر این اساس هفته اول ماه آگوست مصادف با ۱۷ـ۱۱ مرداد ماه هر سال به عنوان هفته جهانی تغذیه با شیر مادر نام گرفته است.

 

نکته: نوزادان در روزهای اول تولد نیاز مبرم به تغذیه شیر از آغوش مادران دارند زیرا از این طریق میکروب های غیر بیماریزای بدن مادر به سطح پوست و مخاط دستگاه گوارش و تنفس منتقل می شوند و بدن شیرخوار را در مقابل میکروب های بیماریزای محیط مقاوم می کنند

 

 

اولین بار مراسم این هفته در سال ۱۹۹۲ برگزار شد و در حال حاضر ۱۲۰ کشور در این مراسم شرکت می کنند و این مراسم از سوی سازمان هایی چون یونیسف، سازمان بهداشت جهانی و فائو حمایت می شود.

 

مراسم هفته جهانی شیردهی هر سال از سوی اتحادیه جهانی اقدام برای شیردهی برای پیشبرد اقدامات و حمایت از تغذیه با شیرمادر در همین تاریخ برگزار می شود.

 

 

در این هفته موفقیت های به دست آمده در این زمینه گرامی داشته می شود و همچنین اقداماتی که هنوز برای بهبود وضعیت تغذیه با شیر مادر در سراسر جهان مورد نیاز است، مورد توجه قرار خواهد گرفت.

 

● نقش پدر

همیشه در تصاویری که تغذیه با شیرمادر تبلیغ می شود، مادر و شیرخواری که در حال تغذیه است، نشان داده می شود. در حالی که پدر نقش غیرمستقیم، ولی بسیار با اهمیت در انتخاب و ادامه نوع تغذیه شیرخوار دارد. نتایج مطالعات انجام شده نشان داده یکی از عوامل عمده و اصلی موفقیت در شیردهی مادر، دارا بودن همسری حامی و حساس در امر شیردهی مادر است.

 

 

پدری که از مزایای تغذیه با شیر مادر آگاه باشد، می داند که بهترین نوع تغذیه شیرخوار تغذیه ای طبیعی، یعنی تغذیه با شیر مادرش است، بنابراین افزون بر مادران، پدران و بویژه آنان که برای اولین بار پدر می شوند نیز لازم است که قبل از انتخاب نوع تغذیه شیرخوار، اطلاعات کافی از تغذیه با شیرمادر داشته باشند.

 

با کسب اطلاعات و آگاهی لازم بویژه در مورد مزایای فراوان شیرمادر به احتمال زیاد والدین، این نوع تغذیه را برای فرزند خود انتخاب خواهند کرد. علاوه بر این که چنین پدری همسر خود را نیز در تغذیه با شیرمادر تشویق و از ارتباط سالم بین همسر و فرزندش حمایت خواهد کرد. با این انتخاب پدر مهم ترین و با ارزش ترین سرمایه گذاری را برای سلامت جسمی و روانی و رفاه آینده فرزندش انجام داده است.

 

● نیاز به آموزش

تغذیه با شیر مادر یک هنر است و نیاز به مهارت دارد. شیردهی رفتاری است که نیازمند آگاهی، کسب مهارت وحمایت از مادر و ایجاد اعتماد به نفس در اوست. بنابراین توصیه می شود کارکنان در اولین فرصت یعنی از دوران بارداری مادر به ترویج تغذیه با شیر مادر بپردازند، در این دوران مادر باید از نظر روانی برای شیر دهی آماده شود.

 

 

آموزش مادر می تواند هم به صورت چهره به چهره و هم انفرادی باشد. این آموزش ها در ۳ ماه آخر بارداری از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در این جلسات مشاور باید از مادر درباره تصمیم او برای تغذیه کودکش سوال کند و او را برای شیردهی به کودکش تشویق کند. همچنین می بایست از مادر در مورد تجربه قبلی اش در شیردهی سوال کرد تا اگر در این زمینه مشکلی داشته او را راهنمایی نماید.

 

 

● رو به کاهش

براساس استانداردهای موجود جهانی همه کودکان باید تا ۶ ماهگی منحصرا با شیر مادر تغذیه شوند بر این اساس در کشور ما تا دو، سه سال پیش حدود ۵۰ درصد مادران نوزادان خود را تا ۶ ماهگی منحصرا با شیر مادر تغذیه می کردند اما این میزان طی سال های اخیر بشدت کاهش یافته که نگران کننده است.

 

 

بنا بر آمار وزارت بهداشت، میزان تداوم تغذیه با شیر مادر به مدت یک سال از ۶۵ درصد در سال ۷۶ به ۹۰درصد در سال ۷۹ رسید و تغذیه انحصاری با شیر مادر در کودکان زیر ۶ ماه از حدود ۹ درصد در سال ۷۰ به ۴۵ درصد در سال ۷۹ رسید. اما این شاخص نتوانست روند صعودی خود را طی کند.

 

در سال ۸۵ مسوولان وزارت بهداشت اعلام کردند که میزان تغذیه انحصاری با شیر مادر در ایران به ۲۹ درصد کاهش یافته است اما براساس آمار جدید امسال حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد نوزادان از تغذیه انحصاری با شیر مادر برخوردارند یعنی هم اکنون حدود ۲۰ درصد مادران نوزادان خود را تا ۶ ماهگی فقط با شیر خود تغذیه می کنند. درباره ادامه تغذیه با شیر مادر تا ۲ سالگی نیز اطلاعات موجود نشان می دهد که حدود ۸۰ درصد نوزادان ایرانی تا ۱۵ ماهگی از نعمت تغذیه با شیر مادر برخوردارند اما این شاخص برای سن ۲۰ تا ۲۳ ماهگی بین ۵۰ تا ۶۰ درصد است.

 

 

براساس اصول اعلام شده از سوی سازمان بهداشت جهانی حدود ۹۸ درصد مادران باید بتوانند، نوزادان خود را تا ۶ ماهگی منحصرا با شیر خود تغذیه کنند و در موارد بسیار محدودی این امکان وجود ندارد. اما آمارها نشان می دهد از بین ۶ منطقه سازمان بهداشت جهانی، در منطقه ما که منطقه شرق مدیترانه است، کمترین میزان تغذیه با شیر مادر در دنیا انجام می شود؛ در حالی که اکثر کشورهای این منطقه مسلمان هستند.

 

دکتر علیرضا مصداقی نیا، معاون بهداشتی وزیر بهداشت در این خصوص می گوید: به رغم آن که سال ها در رابطه با اهمیت تغذیه با شیر مادر بحث می شود اما آمارهای موجود در کشور بویژه در مورد تغذیه انحصاری با شیر مادر تا ۶ ماهگی چندان راضی کننده نیست.

 

وی با بیان این که تنها ۲۲ درصد مادران شیرده در کشور تا ۶ ماهگی نوزاد از تغذیه انحصاری با شیر مادر استفاده می کنند، ادامه می دهد: این در حالی است که این رقم در کشورهای غربی بیشتر از این میزان و حدود ۳۰ درصد است.

 

مصداقی نیا با اشاره به بیمارستان های دوستدار کودک در کشور می افزاید: در حال حاضر بیش از ۵۰۰ بیمارستان دوستدار کودک در کشور فعالند اما باید گفت که آیا نظارت کافی بر کار این بیمارستان ها وجود دارد؟ نظارت و ارزشیابی کار بیمارستان های دوستدار کودک بسیار لازم است. علاوه بر آن لازم است بیمارستان های دوستدار کودک در کشور افزایش یابند.

نظر شما :
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید
captcha