نظرسنجی
نظر شما در مورد این وبسایت چیست؟
عالی
59%
 
خوب
23%
 
معمولی
5%
 
ضعیف
10%
 
  • تلگرام
  • تلگرام
امروز
۱۳۹۵ جمعه ۱۹ آذر
اِجُّمعَة ٩ ربيع الاول ١٤٣٨
Friday, December 09, 2016
کد : 599-47895      تاریخ ایجاد : ۱۳۹۳ شنبه ۲۰ ارديبهشت   آخرین بروزرسانی : ۱۳۹۳ شنبه ۲۰ ارديبهشت    تعداد بازدید : 96

برگ هایی به شیرینی عسل

برگ هایی به شیرینی عسل

عوارض مصرف مواد قندی بر سلامت انسان، بسیاری از دانشمندان را به فکر یافتن موادی جایگزین انداخته است.

 

عوارض مصرف مواد قندی بر سلامت انسان، بسیاری از دانشمندان را به فکر یافتن موادی جایگزین انداخته است.

 

با این که چند​ ماده مصنوعی جایگزین تاکنون تولید و به بازار عرضه شده است، اما هر یک از آنها عوارض جانبی زیادی را با خود به همراه می آورد.

 

در این میان، بهره گیری از یک گیاه بومی آمریکای جنوبی، توجه بسیاری از تولیدکنندگان عمده مواد غذایی را به خود جلب کرده است.

 

این گیاه «استویا» (Stevia) نام دارد و در فارسی «برگ عسلی» خوانده می شود. ماده گرفته شده از این گیاه ضمن این که می تواند به صورت مستقیم به عنوان شیرین کننده در تولید محصولات غذایی مورد استفاده قرار گیرد، در بسیاری از کشورها به عنوان مکمل رژیمی در اختیار عموم قرار می گیرد.

 

مدتی است​ پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی منطقه شمال کشور، پژوهشی را در زمینه این گیاه و روش های ازدیاد مدرن آن انجام داده است.

 

به همین دلیل گفت وگویی با مهندس سحر بهلولی زنجانی، یکی از پژوهشگران این پژوهشکده انجام دادیم تا بیشتر در مورد این گیاه بدانیم.

 

این شیرینی لذت بخش از این برگ های سبز استخراج شده است؟

 

بله! گیاه استویا یکی از گیاهانی است که در دهه های اخیر مورد توجه قرار گرفته زیرا در برگ های این گیاه، ماده شیرین کننده ای وجود دارد که «استویوساید» (Stevioside) نامیده می شود و حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ برابر شیرین تر از ساکاروز (قند معمولی) است. در کل، استویا حاوی ۷۰ درصد استویاساید و ۳۰ درصد ربواپوساید (R A) است. عصاره خالص شده برگ استویا دارای نام های متفاوتی از قبیل استویا، استویوساید (یا استویوسایدها)، شکر استویا (یا پودر) یا استویول گلیکوساید است.

 

از طرف دیگر، ماده استویوساید، کالری زا نیست. یعنی این ماده شیرین کننده می تواند توسط افرادی که می خواهند کاهش وزن داشته باشند، مورد استفاده قرار گیرد. تحقیقات ثابت کرده این ماده شیرین کننده سبب افزایش فشار خون نیز نمی شود.

 

​ بیماران دیابتی که همیشه با خوردن شیرینی مشکل دارند چطور؟

 

با توجه به این که این ماده جذب سیستم گوارشی نمی شود، برای بیماران دیابتی بسیار مفید خواهد بود و به همین دلیل در حال حاضر بیشترین استفاده از این ماده برای بیماران دیابتی است و محصولات شیرینی که با استفاده از این ماده تولید می شود، هیچ مشکلی برای بیماران دیابتی ایجاد نمی کند. البته پیش از آشنایی با این ماده، از قندهای مصنوعی نظیر آسپارتا، ساخارین و سیکلامات استفاده می شد. این قندهای مصنوعی یک سری عوارض عصبی و کلیوی برای بیماران به دنبال داشت. در هر صورت تحقیقات نشان می دهد استویوساید گرفته شده از گیاه استویا این مشکلات را ندارد؛ چون از بدن دفع می شود و به همین دلیل سبب بروز مشکلی نمی شود.

 

پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی چه کارهایی در زمینه این گیاه انجام داده است؟

 

پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی، روش تکثیر این گیاه را به روش مدرن مورد تحقیق و بررسی قرار داد و موفق شد «پروتکل ریز ازدیادی» این گیاه را به دست بیاورد.

 

روش مدرن؟ مگر روش سنتی چه اشکالی داشت؟

 

درصد بسیار پایینی از بذرهای گیاه استویا جوانه زنی می کنند، بعلاوه تکثیر از طریق بذر، امکان تولید جمعیت های همسان را فراهم نکرده و موجب تغییرات زیادی از جمله در میزان شیرینی برگ ها می شود. تکثیر رویشی گیاه نیز به دلیل نیاز به شرایط ویژه و تعداد اندک گیاهان تولید شده از یک گیاه، دارای محدودیت است. بنابراین کشت بافت تنها راه جایگزین برای تکثیر سریع و انبوه گیاهچه های همسان از نظر ژنتیک و خارج از فصل گیاه استویاست که ما هم روی همان موضوع کار کردیم. تمامی گیاهان کشت شده در سطح مزارع در ایران به طور مستقیم یا غیرمستقیم با روش کشت بافت تکثیر شده اند.

 

کدام مناطق ایران برای کاشت این گیاه مناسب است؟

 

با توجه به این که گیاه بومی پاراگوئه است، اقلیم و شرایط آب و هوایی زادگاه این گیاه شبیه مناطق شمالی ایران است. با توجه به منابع علمی موجود و نیز تجربیات خود ما در این تحقیق به این نتیجه رسیدیم که برای کاشت این گیاه در فضای باز، مناطق شمالی ایران می توانند نتایج خیلی خوبی داشته باشند و این گیاه بدون مشکل کشت شود. اما در کشور ما این محصول فعلا در اصفهان و در گلخانه کشت می شود. یعنی اگر کسی بخواهد این گیاه را در جایی غیر از شمال کشور پرورش دهد، حتما باید به صورت گلخانه ای اقدام به این کار کند. مزیت کشت این گیاه در استان های شمالی مثل مازندران، گیلان و برخی مناطق استان گلستان این است که نیازی به هزینه راه اندازی گلخانه یا هزینه نگهداری از آن نخواهد بود.

 

چقدر می شود انتظار ثروتمند شدن از راه کشت این گیاه را داشت؟

 

با توجه به این که مراحل کاشت، داشت و برداشت این گیاه چندان سخت نیست. گیاه استویا گیاهی علفی است که کاشت و نیز داشت و برداشت آن ساده است. همچنین در هر هکتار از اراضی زیر کشت استویا می توان حدود شصت تن برگ سبز یا شش تن برگ خشک برداشت کرد. همچنین هر گرم برگ خشک نیز حدود ۱۰۵ میلی گرم ماده استویوساید خواهد داشت. با یک حساب سرانگشتی می توان دید که تولید این گیاه صرفه اقتصادی دارد، البته به شرط این که تولیدکننده بازار اصلی این گیاه را پیدا کند.

 

بازار اصلی این گیاه کجاست؟

 

کشورهای آمریکایی، اروپایی و همچنین کشورهای جنوب شرق آسیا در حال حاضر از این گیاه در صنایع غذایی و بهداشتی خود استفاده می کنند. از جمله این صنایع می توان به صنایع شیرینی پزی، آشپزی، نوشابه سازی، تولید آبمیوه، کلوچه، آدامس، دهان شویه ها، خمیر دندان، آبنبات و بستنی اشاره کرد.

 

در کشور ما نیز در اصفهان از استویوساید به عنوان شیرین کننده در تولید محصولاتی که بومی ایران است، نظیر گز و سوهان استفاده می شود.

 

همه اینها درست اما چگونه می توان استویوساید را از برگ خشک این گیاه زیبا جدا کرد؟

 

در اغلب موارد، فرآوری معمولی برای استخراج استویول گلیکوزید (که استویوساید نیز جزو این دسته از مواد است) از برگ ها در بر گیرنده مراحل زیر است: (الف) خیساندن برگ ها در آب گرم یا داغ برای حل شدن گلیکوزیدها (به صورت دسته ای)؛ (ب) تصفیه و از صافی گذراندن مایع حاصله (اغلب پس از افزودن عامل رسوب)؛ (پ) تغلیظ توسط تبخیر در خلاء؛ (ت) تبادل رزینی برای جدا کردن گلیکوساید از بخش های دارای R A بالا و پایین؛ (ث) خالص سازی از طریق تبادل یونی در برخی موارد و (ج) تبخیر و خشک کردن یا در مواقعی کریستالیزاسیون برای تولید پودر و بلور استویا.

 

آیا امکان استفاده غیرصنعتی و خانگی از برگ خشک استویا یا استویوساید وجود دارد؟

 

بله، البته به صورت بسیار محدود. البته چند سالی است که مکمل های غذایی ساخته شده از مواد ستخراج شده از استویا در کشورهای آمریکای شمالی و نیز اتحادیه اروپا در داروخانه های عرضه شده است. این مکمل ها به شکل قرص و نیز شربت هستند.

 

آیا در حال حاضر کارخانه استخراج استویوساید در ایران وجود دارد؟

 

خیر. متاسفانه در حال حاضر تجهیزات مورد نیاز برای استخراج صنعتی این ماده در ایران وجود ندارد و نیاز به سرمایه گذاری در این بخش کاملا محسوس است. در کل، با توجه به این که در حال حاضر کشور ما یکی از واردکنندگان ماده استوزاید است، حمایت از پرورش و تولید گیاه استویا و استحصال استوساید می تواند ضمن جلوگیری از خروج ارز، سبب اشتغال آفرینی و بهره گیری کارآمدتر از زمین های کشاورزی شده و با تامین نیاز صنایع غذایی داخلی، حتی فرصت صادرات آن به کشورهای دیگر را نیز فراهم آورد.

نظر شما :
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید
captcha