بارها شده آمبولانس ها با آن صدای بوق بلندشان از کنارمان رد می شوند. در آن لحظه به احتمال زیاد به تنها چیزی که فکر می کنیم حال بیمار داخل آمبولانس است و کمتر کنجکاو می شویم ببینیم این آمبولانس از کجا آمده و به کجا می رود و اینکه خصوصی است یا دولتی؟ اگر شما هم فرق این دو نوع از آمبولانس ها را نمی دانید و کنجکاوید بدانید موقع حادثه بهتر است به کدام زنگ بزنید این مطلب را از دست ندهید.

 

دکتر محمدتقی طالبیان، متخصص طب اورژانس، رئیس مرکز مدیریت حوادث و فوریت های پزشکی کشور

 

 

 

وقتی دچار حادثه می شویم باید با چه شماره ای تماس بگیریم؟ ۱۱۵ یا آمبولانس خصوصی؟

 

براساس قانون، اورژانس ۱۱۵ مسئول رسیدگی به موارد اورژانس و فوریت های پزشکی است و در سراسر کشور پوشش جاده ای و شهری مناسبی دارد، به طوری که ۱۰۰ درصد آزادراه ها، ۸۰درصد بزرگراه ها، ۷۰درصد راه های اصلی و ۱۰درصد راه های فرعی را پوشش داده و دارای ۲۰۵۶ پایگاه شهری و جاده است. از سوی دیگر تجهیزات آمبولانس ۱۱۵ کامل بوده و نیروها و تکنسین های آن از تخصص کافی برخوردار هستند. آمبولانس خصوصی متولی خدمات آمبولانسی با شرح وظایف، ماموریت و فرایندهای کاری متفاوت است، بنابراین مقایسه این دو سازمان باتوجه به تفاوت های ساختاری و عملکردی صحیح نیست. این را هم بگویم که در سراسر کشور حداقل ۴۱۸۶ دستگاه آمبولانس زمینی، ۵۶ ناوگان اتوبوس آمبولانس، ۶ فروند بالگرد امداد هوایی و ۳ شناور دریایی و بیش از ۱۴هزار تکنسین فوریت های پزشکی در اورژانس ۱۱۵ حضور دارند. آخرین نکته اینکه خدمات ۱۱۵ رایگان است اما تعرفه آمبولانس خصوصی برای انتقال زیر ۳ ساعت ۷۰هزار تومان است.

 

بیمارستان های دولتی بیماران آمبولانس های خصوصی را پذیرش می کنند؟

 

درصورتی که از قبل هماهنگ شده باشد این امر میسر خواهد بود.

 

اگر بیمارستان نزدیک محل حادثه بود، بهتر است خودمان بیمار را منتقل کنیم یا منتظر آمبولانس شویم؟

 

بسته به شرایط بیمار می توان تصمیمات متفاوتی گرفت. در صورتی که انتقال شخصی بیمار منجر به آسیب بیشتر شود نباید انتقال صورت بگیرد. از سوی دیگر اگر انتظار برای آمبولانس باعث از دست رفتن زمان طلایی شده و صدمات جانی جبران ناپذیری به همراه داشته باشد انتقال سریع بیمار به بیمارستان امری ضروری است.

 

از زمانی که به اورژانس تلفن می زنیم تا رسیدن آمبولانس معمولا چقدر طول می کشد؟

 

زمان بسته به وسعت شهری و میزان ترافیک متفاوت خواهد بود اما متوسط زمان رسیدن در شهرهای کوچک زیر ۸ دقیقه، در شهرهای بزرگ ۱۰دقیقه، در استان تهران ۵/۱۲ دقیقه و در جاده های بین راهی ۱۵ دقیقه است.

 

آمبولانس ها معمولا بیمار را به کدام بیمارستان منتقل می کنند؟ بیمارستان خصوصی یا دولتی یا نزدیک ترین بیمارستان؟

 

براساس قوانین و شرایط موجود (تعداد بالای ماموریت ها با متوسط ۵۶۰۰ ماموریت در روز در سراسر کشور همچنین کمبود نیروی انسانی و آمبولانس)، اورژانس ۱۱۵ موظف است بیماران را به مراکز درمانی دولتی مرتبط منتقل کند. در صورت انتقال بیمار به مراکز درمانی مدنظر بیمار یا همراهانش، تنها تعداد اندکی از بیماران رضایت خواهند داشت اما همین باعث می شود که تعداد ماموریت ها و ارائه خدمات به دیگران محدود شود و نارضایتی آحاد مردم را به دنبال خواهد داشت. به علت کمبود آمبولانس همچنین تعداد بالای ماموریت ها و ترافیک در شهر تهران، مسئولان امر، شهر تهران را بر اساس طرح ارجاع به ۵ ناحیه تقسیم کرده اند که در این راستا کدهای اورژانسی موظف به انتقال بیمار به نزدیک ترین مرکز درمانی مرتبط در ناحیه خود هستند و هیچ کدام اجازه خروج از ناحیه عملکردی خود را نخواهند داشت. البته در این طرح ارجاع استثنایی هم وجود دارد. براساس قانون درصورتی که شرایط بیمار ناگوار و تهدیدکننده حیات وی باشد یا تحت احیای قلبی – ریوی قرار داشته باشد، کد اعزامی اورژانس ۱۱۵ می تواند با هماهنگی با مرکز تلفن اورژانس، هماهنگی با واحد پذیرش بیمارستان و اخذ رضایت از بیمار یا همراهانش، وی را به نزدیک ترین مرکز درمانی اعم از دولتی و خصوصی منتقل کند.

 

امکان اینکه بیمار را به بیمارستان درخواستی ما منتقل کنند وجود دارد؟

 

اورژانس ۱۱۵ در شرایطی خاص همچون سابقه جراحی در بیمارستان درخواستی، محدوده طرح ارجاع و مواقعی که بیمار در شرایط بحرانی به سر می برد و مسئولیت انتقال را خود بیمار یا همراهان وی بپذیرند، او را به بیمارستان درخواستی منتقل خواهند کرد.

 

 

 

دکتر محمدامین زارع، متخصص طب اورژانس، استادیار دانشگاه علوم پزشکی تهران

 

سوختگی ها

 

لباس چسبیده به پوست را هرگز جدا نکنید

 

بهترین کار برای به حداقل رساندن اثرات مخرب سوختگی و جلوگیری از عوارض بعدی، خنک کردن محل سوختگی است. بهترین روش سرد کردن هم استفاده از آب است. توصیه می شود اندام یا عضو سوخته را بلافاصله زیر آب بگیرید و اجازه دهید به تدریج خنک شود. آبی که استفاده می کنید نباید خیلی گرم یا خیلی سرد باشد و بهتر است ولرم به سمت خنک باشد. آب خیلی سرد ممکن است باعث افزایش درد و علائم شود. درصورتی که هنگام سوختگی، لباس فرد به بدنش بچسبد باید اجازه داد لباس روی پوست باقی بماند و بعد فورا به مرکز درمانی منتقل شود. اگر لازم باشد لباس از بدن خارج شود باید آن قسمتی که به پوست چسبیده را در محل رها کنید و دور تا دورش را با قیچی ببرید و بقیه لباس را خارج کنید.

 

برق گرفتگی

 

اول فیوز را قطع کنید!

 

مهم ترین اصل در کمک به بیمار برق گرفته، قطع جریان برق است. هیچ وقت توصیه نمی شود قبل از قطع برق به بیمار دست بزنید. ابتدا باید منبع برق از فیوز یا جای نزدیک تر قطع شود. اگر هم نتوانستید آن را قطع کنید باید حتما کفش عایق بپوشید و حواس تان باشد روی محیط های خیس پا نگذارید. سپس می توانید از یک وسیله عایق مانند یک تکه چوب خشک برای جدا کردن فرد از جریان برق استفاده کنید. اما اگر فشار برق قوی باشد ممکن است چوب هم خاصیت رسانایی پیدا کند. در چنین مواقعی توصیه می شود تا زمانی که پرسنل مجرب نرسیده اند به فرد دست نزنید. به طور حتم اورژانس خدمات تخصصی تری ارائه می کند تا اینکه خود شما بخواهید بیمار را به مراکز درمانی برسانید. همیشه توصیه می شود با اورژانس در تماس باشید حتی اگر خودتان بخواهید بیمار را به بیمارستان ببرید. به هرحال در برق گرفتگی اصطلاحی وجود دارد مبنی بر اینکه یا بیمار در محل فوت می کند یا اینکه مشکل خاصی برایش ایجاد نمی شود.

 

دردهای قلبی و سکته

 

درد قفسه سینه را هرگز دست کم نگیرید!

 

به محض اینکه فرد در قفسه سینه، دست چپ، شکم و... احساس درد کرد باید به مراکز درمانی مراجعه کند تا تحت نظر قرار بگیرد. اگر فکر می کنید اورژانس سریع تر مراجعه می کند یا اگر بیمار بدحال است و مرکز درمانی دور است، بهتر است با اورژانس انتقال داده شود چراکه اورژانس حین انتقال هم می تواند خدماتی ارائه دهد. اما اگر مرکز درمانی نزدیک است و امکان انتقال خیلی سریع فراهم است، می توانید با اتومبیل شخصی بیمار را منتقل کنید. به کار بردن اصطلاح سکته برای تمام دردهای قلبی درست نیست. تشخیص اینکه سکته اتفاق افتاده است یا خیر به عهده پزشکان است. معمولا اصطلاح سکته قلبی برای کسانی استفاده می شود که دچار درد قفسه سینه، تنگی نفس و سایر علائم سکته می شوند. افراد عادی از روی علائم بیمار نمی توانند از وقوع سکته مطمئن شوند. در این مواقع هم توصیه می شود ابتدا با اورژانس تماس بگیرید. با این کار متخصصان اورژانس حداقل چند سؤال از شما می پرسند و براساس پاسخ های تان چند توصیه مفید می کنند و در صورت لزوم برای انتقال بیمار به محل مورد نظر مراجعه می کنند.

 

شکستگی ها

 

آتل بستن کار شما نیست!

 

نوع کمک های اولیه در زمان شکستگی بستگی به عامل شکستگی دارد. گاهی اوقات دست و پا بر اثر زمین خوردن، برخورد با یک تکه چوب، بازی کردن یا افتادن یک جسم سنگین روی آنها می شکنند. در چنین مواردی ضربه مستقیما به دست یا پا وارد شده است. در این صورت می توانید بیمار را تکان دهید و به نزدیک ترین درمانگاه یا بیمارستان برسانید. توصیه می شود حین جابه جایی، اندام آسیب دیده بالاتر نگه داشته شود و تا جایی که ممکن است بی حرکت باشد. اگر هم شکل اندام عوض شده باشد باید در همان شکل به مرکز درمانی منتقل شود. آتل بستن یک کار نسبتا تخصصی است و افراد عادی نباید این کار را انجام دهند. گاهی اوقات شکستگی بر اثر تصادف یا مانند آن اتفاق می افتد. در چنین مواردی هیچ وقت توصیه نمی شود فرد را جابه جا کنید چرا که ممکن است همزمان با شکستگی، بقیه اندام ها هم آسیب دیده باشند.