نظرسنجی
نظر شما در مورد این وبسایت چیست؟
عالی
59%
 
خوب
23%
 
معمولی
5%
 
ضعیف
10%
 
  • تلگرام
  • تلگرام
امروز
۱۳۹۵ جمعه ۱۲ آذر
اِجُّمعَة ٢ ربيع الاول ١٤٣٨
Friday, December 02, 2016
کد : 599-47867      تاریخ ایجاد : ۱۳۹۳ شنبه ۲۰ ارديبهشت   آخرین بروزرسانی : ۱۳۹۳ شنبه ۲۰ ارديبهشت    تعداد بازدید : 239

۳ ساعت طلایی برای بازگشت مغز

۳ ساعت طلایی برای بازگشت مغز

در گفت​و​گو با دکتر عسکر​قربانی فوق تخصص مغز و اعصاب تشریح شد

 

احتمالا تا حالا بارها گفته ایم: «سکته؟ آن هم سکته مغزی؟ مگر من چند ساله هستم است که نگران باشم؟» اما یادمان می رود سکته سن و سال و زن و مرد نمی شناسد و همیشه در کمین است.

 

البته قرار نیست با نگرانی زندگی کنیم، اما باید حواس مان به عوامل ایجادکننده بیماری ها باشد تا بتوانیم بموقع از آنها پیشگیری کنیم. با این حال، گاهی با وجود تمام مراقبت ها، باز بیماری به سراغ مان می آید. اینجاست که عکس العمل درست و سریع کلید درمان است. سکته مغزی یکی از مشکلاتی است که می تواند ناگهان بروز کند. چقدر با آن آشنا هستید؟ علائم آن را می شناسید؟ چه کسانی در خطرند؟ آیا از روش های جدید درمان باخبرید؟ دکتر عسکر قربانی، فوق تخصص مغز و اعصاب و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران در گفت وگو با سیب به این پرسش ها پاسخ می دهد.

 

 

آیا سن ابتلا به سکته مغزی پایین آمده است؟

 

سالانه میلیون ها نفر از مردم جهان در سنین مختلف و بیشتر در دهه ششم زندگی دچار سکته مغزی می شوند. در کشورهای در حال توسعه و ایران این موضوع کمی متفاوت است. به نظر می رسد تغییر روش زندگی به سوی زندگی ماشینی با تحرک کم و حتی بی تحرکی همراه با استرس زیاد باعث پایین آمدن سن سکته و گسترش آن شده است. به گونه ای که سالانه هزاران نفر بر اثر سکته مغزی در ایران جان خود را از دست می دهند یا سر بار جامعه شده و هزینه های مالی و اجتماعی زیادی را به جامعه، خود و خانواده شان تحمیل می کنند. در آخرین آمار اعلام شده، سن ابتلا به این بیماری به دهه چهارم و حتی سوم هم رسیده است. حال آن که در صورت تشخیص و درمان بموقع، یعنی در سه ساعت اولیه بعد از حمله سکته، بیمار از شانس بهبودی کامل برخوردار است. از این رو باید علائم سکته مغزی را بدرستی شناخت.

 

علائم سکته مغزی چیست؟

 

ـ کرختی ناگهانی یا ضعف ماهیچه های صورت، بازو و پاها، بخصوص در یک طرف بدن. اطرافیان ممکن است متوجه کجی ناگهانی دهان آنها شوند. حرکت دست ها یا کنترل پاها نیز ممکن است مختل شود. فلج اندام ها هم ممکن است رخ دهد.

 

ـ مشکلات بینایی یک یا هر دو چشم. فردی که دچار سکته می شود، ممکن است نتواند اطرافش را واضح ببیند یا به سختی به سمت چپ و راست نگاه کند. او ممکن است از تاری دید، دوبینی یا حتی از دست دادن بینایی شکایت کند.

 

ـ بروز مشکلات ناگهانی در تکلم یا درک. بعضی از بیماران توان روان صحبت کردن را از دست می دهند.

 

ـ سرگیجه و اختلال در راه رفتن

 

ـ بروز ناگهانی سردردهای شدید بدون دلیل

 

از کجا متوجه شویم این علائم به سکته مغزی مربوط است؟

 

در سکته مغزی علائم به صورت ناگهانی ایجاد می شوند؛ یعنی فقط طی یک یا چند ثانیه. باوری نادرست که بیشتر به وسیله فیلم های سینمایی و سریال های تلویزیونی رواج پیدا کرده، این است که سکته مغزی بلافاصله باعث فلج شدن یکطرفه بدن، کاهش سطح هوشیاری شدید و کما می شود. در حالی که همیشه قرار نیست این اتفاق ها رخ دهد و فقط در صورت سکته بسیار شدید ممکن است این علائم بروز کنند. معمولا در شرایط عادی کسانی که سکته مغزی می کنند یکسری علائم موضعی و عصبی در آنها ایجاد می شود. خیلی ها نگران سرگیجه هستند و آن را نشانه حتمی سکته مغزی می دانند. سرگیجه به دلایل بسیار زیادی رخ می دهد، اما لزوما پیش آگهی سکته مغزی نیست. سرگیجه اگر با علامت دیگری مانند اختلال در راه رفتن همراه نباشد، بندرت ممکن است نشانه سکته مغزی باشد. با این حساب اگر علائمی که اشاره شد در مدت زمان کوتاهی برطرف نشود، سکته مغزی اتفاق افتاده است، ولی خوشبختانه این علائم در بیشتر موارد گذرا هستند.

 

آیا آزمون سکته مغزی که در ایمیل ها رد و بدل می شود، درست است؟

 

بخشی از آن درست است، اما فقط ۲۰ درصد آزمون سکته را که از سوی پزشک انجام می شود، پوشش می دهد. با این حال سه بخش زیر که در ایمیل ها نیز آمده است، به شما در تشخیص سکته مغزی در خانه کمک می کند، اما بقیه آزمون و اقدام های درمانی باید در سریع ترین زمان ممکن توسط متخصص انجام شوند:

 

چهره: از فرد بخواهید لبخند بزند. آیا یک طرف صورتش بی حس است؟

 

بازوها: از فرد بخواهید دست هایش را بالا ببرد. آیا یک دستش پایین است؟

 

حرف زدن: از او بخواهید یک جمله ساده را تکرار کند. آیا در یادآوری و گفتن کلمه ها مشکل دارد؟

 

چه عواملی در بروز سکته مغزی تاثیر دارند؟

 

سن: سکته مغزی در تمام سنین ممکن است اتفاق بیفتد ولی احتــمال بروز آن در افــــراد مسن تر بیشتر است.

 

فشارخون بالا: فشارخون بالای کنترل نشده مهم ترین و خطرناک ترین عامل خطرزای انواع سکته هاست.

 

چاقی: چاقی خطر ابتلا به فشارخون بالا، بیماری های قلبی، دیابت و سکته مغزی را افزایش می دهد.

 

دیابت کنترل نشده و کلسترول: این افراد بیشتر در معرض خطر هستند.

 

بیماری های قلبی و تنگی شریان ها: این بیماران بیشتر باید مراقب خود باشند.

 

سابقه سکته مغزی: احتمال سکته در افرادی که سابقه قبلی سکته مغزی یا سکته گذرا دارند، بیشتراست.

 

سابقه خانوادگی: احتمال سکته مغزی در افرادی که یکی از اعضای خانواده آنها به سکته دچار شده، بیشتر است.

 

سیگار: سیگار موجب افزایش فشارخون و آسیب به سرخرگ ها می شود.

 

تغییر الگوی زندگی و رواج زندگی ناسالم همراه با بی تحرکی.

 

استرس ناشی از مشکلات اقتصادی و اجتماعی.

 

چه کار کنیم تا دچار سکته مغزی نشویم؟

 

کنترل فشار خون و بیماری های خطرساز دیگری همچون دیابت و کلسترول، داشتن رژیم غذایی مناسب همراه با کاهش مصرف نمک، دوری از استرس و افسردگی، ورزش و ترک سیگار

 

در صورت سکته مغزی، درمان موثری برای فرد وجود دارد؟

 

درمان سکته از زمان سقراط و ابوعلی سینا تا سال ۱۹۹۶ میلادی پیشرفت چشمگیری جز اقدام های نگهدارنده و حمایتی نداشته است و تصور رایج و غالب براین بود که وقتی سکته مغزی اتفاق افتاد دیگر هیچ کاری نمی توان برای بیمار انجام داد و مرگ ناشی از سکته یک مرگ طبیعی بود، اما امروز شیوه درمانی و نگاه جدیدی نسبت به سکته مغزی ایجاد شده است که ثانیه ها نیز در آن اهمیت دارند. در هر دقیقه ای که در درمان سکته مغزی تاخیر می افتد، حدود ۵/۲ میلیون سلول مغزی می میرند. بنابراین اقدام های درمانی لازم باید در همان دقایق ابتدایی انجام شوند. به بیمارانی که زیر سه ساعت به مراکز مجهز درمانی رسانده می شوند، آمپولی به نام rTPA تزریق می شود. تزریق داخل سرخرگی از گسترش آسیب به مغز جلوگیری می کند. آماده سازی بیمار برای تزریق با وجود تیمی مجرب یک ساعت زمان لازم دارد. پس اگر بیماری بعد از چهار ساعت و نیم به بیمارستان آورده شود، تزریق دیگر فایده ای ندارد. پژوهش ها نشان داده اند ۶۰ درصد بیمارانی که دچار سکته شده اند با استفاده از روش داخل سرخرگی بهبود یافته اند.

 

آیا در شیوه درمانrTPA با مشکلاتی روبه رو هستیم؟

 

از حدود پنج سال پیش که این شیوه درمانی وارد ایران شده است به دلیل حمایت نکردن شرکت های بیمه گر و سازمان های مربوط، پیشرفت چشمگیری در درمان سکته مغزی نداشته ایم. متاسفانه جز چند مرکز در تهران و دو استان دیگر، از این شیوه استفاده نمی شود. قیمت تزریق به وزن فرد بیمار وابسته است. برای مثال برای یک فرد با وزن ۷۵ تا ۸۰ کیلوگرم حدود ۱۵ میلیون ریال است. حال آن که تحقیقات پزشکی در کشورهای پیشرفته در چند سال اخیر بیشتر معطوف به درمان سکته در همان ساعت های اولیه بوده است. یکی از دلایل مهمی که باعث توجه بیشتر به این بیماری شده، اقتصاد است، چون کشورهای اروپایی و آمریکایی با در نظر گرفتن مراقبت های شخصی از این بیماران، اقدام های درمانی شامل فیزیوتراپی، کاردرمانی، گفتاردرمانی، هزینه های بستری و خارج شدن بیمار از چرخه تولید به مصرف و درگیرشدن یک یا چند نفر از افراد خانواده و... تزریق rTPA را تحت پوشش بیمه ای قرار داده اند. آمار ارائه شده از سوی شرکت های بیمه ثابت کرده اگر بیمارانی که واجد شرایط دریافت rTPA هستند، بلافاصله مورد تزریق و درمان قرار گیرند، آن کشور به ازای هر بیمار در پایان سال ۱۳هزار دلار سود برده است. چیزی که هنوز مورد توجه شرکت های بیمه ای ایران قرار نگرفته و با توجه به قیمت بالای آن دست بیمارستان ها برای تزریق این دارو بسته است.

 

برای چه افرادی نمی توان از rTPA استفاده کرد و آیا موارد منع مصرف rTPA هم وجود دارد؟

 

ـ خونریزی های فعال داخلی مانند فردی که خونریزی معده دارد.

 

ـ اعمال جراحی های بزرگ در هفته های اخیر بیماری

 

ـ فردی که غلظت خونش کم یا زیاد است

 

افراد خانواده برای فردی که مشکوک به سکته مغزی است چه کاری می توانند انجام دهند تا از بروز آسیب های بیشتر پیشگیری کنند؟

 

متأسفانه هیچ کاری از دست اطرافیان ساخته نیست. به همین دلیل توصیه می شود در آن دقایق هیچ اقدام درمانی انجام ندهند و از تجربه های دیگران استفاده نکنند. در آن زمان نباید تلاش شود به شخص سکته کرده دارو یا آب داده شود، چون ممکن است بلع بیمار هم مختل شده باشد، در نتیجه غذا یا آبی که به او داده می شود، موجب بسته شدن راه گلو و خفگی شود. بنابراین نباید هیچ اقدام خاصی انجام دهید و به جای آن سعی کنید بیمار را در اسرع وقت به نزدیک ترین مرکز درمانی مجهز برسانید. توجه کنید مراکز درمانی کوچک هم نمی تواند به این افراد کمک کنند. نباید تصور کنید درمانگاه کوچک سر کوچه ، بهترین انتخاب است. این افراد باید به مراکز مجهزی برسند که دارای حداقل امکانات مانند سی تی اسکن و متخصص مغز و اعصاب هستند تا در همان ساعت های اولیه درمان های لازم برای بیمار انجام شود.

 

آینده سکته مغزی

 

سکته مغزی در راس بیماری هایی است که باعث از کار افتادگی فرد می شود و با توجه به شیوع بالای آن به نظر می رسد از مشکلات عمده جوامع در آینده نزدیک است. براساس آمار۱۵۰ تا ۱۷۰ هزار سکته سالانه در ایران رخ می دهد که ۳۰ درصد آنها به فوت منجر می شود؛ یعنی حدود ۲ تا ۵/۲ برابر کشورهای پیشرفته. البته با کنترل عوامل خطرزای آن تا حدی می توان از بروز این مشکل کاست، اما نداشتن آی سی یوی مغــــز و اعصاب، امکانات کم، مجهز نبودن مراکز استان ها و نداشتن افراد مجرب و دوره دیده را باید از دیگر مشکلاتی دانست که نمی توان بسادگی از آنها گـــــــذشت. بنــــابراین به نظر می رسد ایجاد مراکز اختصاصی درمان سکته، الزامی و حیاتی​است.

نظر شما :
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید
captcha