نظرسنجی
نظر شما در مورد این وبسایت چیست؟
عالی
59%
 
خوب
23%
 
معمولی
5%
 
ضعیف
10%
 
  • تلگرام
  • تلگرام
امروز
۱۳۹۵ دوشنبه ۱۵ آذر
اِلأِثنين ٥ ربيع الاول ١٤٣٨
Monday, December 05, 2016
کد : 672-47675      تاریخ ایجاد : ۱۳۹۳ شنبه ۲۰ ارديبهشت   آخرین بروزرسانی : ۱۳۹۳ شنبه ۲۰ ارديبهشت    تعداد بازدید : 204

آیینه خانه سردار مفخم بجنورد

عمارت مفخم، روبه‌روی آیینه خانه، بنای زیبای دیگری در شهر بجنورد است که اکنون محل استقرار سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان است. این بنا 32 اتاق و دو تالار دارد که آینه‌کاری و کاشی‌کاری و گچبری‌های آنها بسیار زیبا و تماشایی است

آیینه خانه سردار مفخم از آثار منحصر به فرد عصر ناصری در مرکز شمال خراسان است که در گذشته داخل باغ بزرگی قرار داشته است و همراه ابنیه دیگر از جمله عمارت مفخم-دروازه ورودی حوض خانه-باغ فواره و کلاه فرنگی، دارالحکومه مفخم را تشکیل می داده است. عمارت کلاه فرنگی بر اثر زلزله شدیدی که در بجنورد رخ داد تخریب شد و هم اکنون تنها آیینه خانه و عمارت مفخم به جای مانده است.بنای 130ساله آیینه خانه که اکنون به موزه مردم شناسی بجنورد تبدیل شده است، در سال 1376خریداری شد و پس از مرمت در سال 1379به بهره برداری و به شماره 31167 در فهرست آثار ملی به ثبت رسید.




ayenekhaneh-bojnoord-04

آیینه خانه سردار مفخم بجنورد





بانی این اثر یارمحمدخان سهام الدوله بجنوردی معروف به سردار مفخم و معمار آن ممتحن الملک شقاقی بود که مدرسه شهید مطهری تهران، (سپهسالار سابق) از جمله کارهای اوست. وی پس از تحصیل در مدرسه دارالفنون به دستور ناصرالدین شاه برای گذراندن تحصیلات عالیه در رشته معماری به فرانسه رفت و پس از بازگشت مسئول ساخت چند کاخ شد. سقف این عمارت پوشش سفال داشت که در تعمیرات بعدی تبدیل به سقف شیروانی گالوانیزه شده است.از نکته های قابل توجه این تالار وجود تصاویر134تن از شخصیت های برجسته عصر صفوی تا دوره قاجار و هم چنین سران حکومتی کشورهای هم جوار است؛ در این زمینه می توان به تصاویر شاه طهماسب، شاه عباس، آقا محمدخان، فتحعلیشاه وکریم خان زند اشاره کرد که در قسمت گلویی زیر سقف نصب شده است.در تزئین تالار از 17 طرح مختلف استفاده شده است که شامل نقش چهل چراغ، مقرنس، نمای بیرون عمارت و نقوش استیلیزه گیاهی هندسی است.بنای تاریخی آئینه خانم مفخم، ساختمان زیبایی که از دوره قاجاریه به جا مانده و با شماره 31167 در آثار ملی به ثبت رسیده و اکنون موزه زیبایی شده که تماشای آن بسیار لذت‌بخش است.


ayenekhaneh-bojnoord-02

آیینه خانه سردار مفخم بجنورد




ویژگی های معماری بنا
مصالح به کار رفته در این بنا شامل آجر، ماسه، گچ، ملات ساروج، پی سنگی و شفته آهک است که برای رعایت اصول معماری در زیرسازی و پی این بنا از سنگ استفاده شد و هم چنین چوب ارس به شکل عمودی و افقی نیز به منظور استحکام بنا در آن به کار رفته است.آیینه خانه توسط فضای سبز محدودی از جمله گل کاری و احداث چپر و پرچین از کل مجموعه دارالحکومه جدا می شد. بنای مذکور دارای پلانی آزاد با رعایت نظام هندسی وجود تقارن و الهام پذیری از معماری سنتی ایران و غرب است؛ به عنوان مثال استفاده از کاشی 7 رنگ در ساخت آن به وضوح مشاهده می شود. در ساخت نمای آیینه خانه نیز از کاشی در 3 تکنیک 7 رنگ، معقلی و اسلیمی استفاده شده است.نقوش اسلیمی نیز نگاره هایی برگرفته از مظاهر طبیعت است که برای پرهیز از شبیه سازی طرح شده است. ابعاد بنا 90/10*18 متر و ارتفاع آن بااحتساب مناره ها 60/14 متر و مساحتی بالغ بر 5/392 متر را شامل می شود.ساختمان دارای 3 در ورودی در ضلع های شمالی (ورودی اصلی) غربی و شرقی است که هر3 به راهرویی در طبقه اول منتهی می شود. در یک طرف این راهرو حجره هایی قراردارد و در سوی دیگر 4 اتاق. در 2 انتهای راهرو پله هایی تعبیه شده است که به طبقه فوقانی جایی که تالار آیینه در آن واقع شده است ختم می شود و طبقه دوم نیز شامل 4 اتاق و تالار آیینه است. در های این طبقه از جنس چوب صندل است که با استخوان تزئین شده است. وجود سقف های مشبک چوبی در این بنا از شاخص های معماری عصر قاجار است.در نمای شمالی (اصلی) عمارت 4 نیم ستون به قطر تقریبی 110 سانتی متر و ارتفاع 10 متر مشاهده می شود.2 نیم ستون دارای یک تاج نیم دایره ای است که شکل گلدسته را تداعی می کند و 2 نیم ستون دیگر به دلیل وقوع زلزله بدون تاج است که بعد از مرمت جای آن خالی گذاشته شده است. این نیم ستون ها با کاشی های فیروزه ای و لاجوردی و نیز کاشی های سیاه سفید و زرد مزین شده است.نیم ستون ها با خط معقلی بسیار زیبایی آراسته شده است که نام مبارک پیامبر اسلام(ص) به طورمنظم در این نیم ستون ها از پایین به بالا 12 مرتبه تکرار شده است. یک مرتبه به رنگ سیاه و یک بار به رنگ زرد که نیم ستون ها به پایه ای از سنگ مرمر ختم می شود.در قسمت فوقانی نمای اصلی یک تاج نیم دایره ای وجود دارد که نسبت به 2 تاج نیم دایره ای روی مناره ها بسیار بزرگ تر است .در حاشیه تاج اصلی یک ردیف کاشی با نقش گل لاله به رنگ قرمز و آبی به صورت سر بالا و واژگون نصب شده است. در قسمت داخلی این نیم دایره یک سری نقوش اسلیمی زیبا مشاهده می شود. در بخش میانی این نیم دایره که زمینه ای لاجوردی دارد، نقش جدال بین شیر و اژدها دیده می شود. در فرهنگ باستانی ایران زمین جدال بین شیر و اژدها نمادی از جدال بین خیر و شر بوده است. در این تصویر در حالی که اژدها (نماد شر) شیر را در بر گرفته شیر (نماد خیر) با فشردن گلوی اژدها شر را به آستانه نابودی می کشاند. در کنار جدال بین خیر و شر دو تفنگدار در حالی که به زمین زانو زده اند، محل جدال بین شیر و اژدها را نشانه رفته اند.این سربازان نیز خود می توانند نمادی از خیر و شر باشند که با هم در جنگ اند. در زیر این قسمت طاقی وجود دارد که در ورودی را در میان گرفته است. کاشی های این قسمت به رنگ زرد فیروزه ای و لاجوردی است.پیشانی طاق با نقوش اسلیمی تزیین شده است و در قسمت زیرین نقش 2 گلدان به صورت قرینه و همین طور نقش عمارت کلاه فرنگی در طرفین این گلدان ها مشاهده می شود.در 2 طرف در ورودی نقش 2 سرباز در حال نگهبانی از بنا به چشم می خورد که حالت چشم ها و طرز ایستادن سربازان یاد آور تابلوهای تعزیه عصر قاجار و هم چنین نشان دهنده نوع لباس رزم و قدرت است. در بخش میانی نما یک طاق جناقی وجود دارد که در قسمت میانی آن پنجره ای به ابعاد 290*290 سانتی متر قرار دارد به نام طارمی و علت بزرگ بودن آن تامین نور تالار آیینه و ایجاد چشم انداز مناسب به فضای بیرون است.تزیینات این طاق محراب گونه دو لچکی با پس زمینه زرد همراه با نقوش اسلیمی به رنگ فیروزه ای و لاجوردی است و بین قسمت فوقانی و میانی 2 ردیف کاشی 7 رنگ نصب شده است.

ayenekhaneh-bojnoord

آیینه خانه سردار مفخم بجنورد



فضای فرورفته بین نیم ستون های ایوان یا به عبارتی طاقدیس نیز در برخی از بخش ها با کاشی های لوزی شکل به رنگ های زرد، سفید، فیروزه ای و آبی مشبک طرح زیبایی را در بنا ایجاد کرده است. در بخش تحتانی طاقدیس ها یک طاقچه جناغی به ارتفاع 20/2 متر دارای پایه ای پوشیده از سنگ مرمر وجود دارد. قسمت داخلی این طاق با کاشی 7 رنگ زرد و لاجوردی و حاشیه ای به رنگ سیاه تزیین شده است. در قسمت بالای این طاق روی یک کتیبه لاجوردی مملو از نقوش اسلیمی منازعه گاو و شیر نقاشی شده است که یادآور نقوش گاو و شیر حک شده در حجاری دیواره های تخت جمشید است. یکی دیگر از تغییراتی که در بنا انجام گرفته است، باز شدن دیوار راه پله ها به طبقه بالاست که بر اساس عکس پیشین آن بسته و در عکس های کنونی باز است.از نظر دسترسی، بنا را می توان به 6 ورودی تقسیم کرد نحوه ساخت بنا از لحاظ اقلیم و معماری صحیح است زیرا با این زاویه ساخت نسبت به شمال می توان در زمستان بهترین حالت نورگیری و جریان هوا را داشت.

نظر شما :
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید
captcha