نظرسنجی
نظر شما در مورد این وبسایت چیست؟
عالی
59%
 
خوب
23%
 
معمولی
5%
 
ضعیف
10%
 
  • تلگرام
  • تلگرام
امروز
۱۳۹۵ جمعه ۱۹ آذر
اِجُّمعَة ٩ ربيع الاول ١٤٣٨
Friday, December 09, 2016
کد : 672-41041      تاریخ ایجاد : ۱۳۹۳ سه شنبه ۲ ارديبهشت   آخرین بروزرسانی : ۱۳۹۳ سه شنبه ۲ ارديبهشت    تعداد بازدید : 64

زندگینامه سیف فرغانى

مولانا سیف‌الدین ابوالمحامد محمدالفرغانى از شاعران استاد قرن هفتم و هشتم هجرى است که با مرتبهٔ بلند خود در شعر به‌سبب انقطاع از عالم و گوشه‌گیرى از دونان و امتناع از مدح امیران ظالم و فاسد زمان در یکى از خانقاه‌هاى شهر کوچک ' آقسرا (۱) ' به گمنامى درگذشت...

علت گمنام ماندن او در تاریخ ادب فارسى آن است که این شاعر وارسته در ایامى جهان را بدرود گفت که آسیاى صغیر در زیر سلطهٔ ایلخانان و بیداد مغولان جولانگاه فقر و پریشانى و بى‌سامانى بود و ارتباط شهرهاى آن با ایران به ضعف گرائیده بود. اشتهارش به فرغانى به سبب آن است که اصل و منشاء وى فرغانهٔ ماوراءالنهر بود. از تاریخ ولادت او اطلاعى در دست نیست اما بعضى از قرینه‌هاى موجود در شعرهایش نشان مى‌دهد که او پیش از میانهٔ نیمهٔ دوم قرن هفتم آغاز جوانى را پشت سر نهاده و شاعرى کارآمد بوده است. (دربارهٔ این قرینه‌ها رجوع شود به تاریخ ادبیات در ایران، ج ۳، ص ۸-۶۲۵). وى عمرى نسبةً طولانى کرده و هنگام وفات افزون از هشتاد سال داشته است. سال وفات او را مى‌توان بین ۷۰۵ تا ۷۴۹ هجرى دانست. 
(۱). شهرى در ترکیه امروز واقع در جنوب شرقى دریاچه توزگول که در عهد سلجوقیان آسیاى صغیر داراى اهمیت و اعتبار بود و اکنون بناى اندکى از آن باقى مانده است. 
سیف فرغانى نسبت به سعدى ارادت تام و با آن استاد بزرگ نوشت و خواند داشت. وى چندگاهى را در خطهٔ تبریز گذرانید و شاید آشنائى او با شعر همام تبریزى در همین مدت اقامتش در تبریز انجام گرفته باشد.  
از سیف‌الدین فرغانى دیوانى باقى مانده است که مجموع شعرهاى آن از قصیده و غزل و رباعى به‌حدود ۱۲ هزار بیت بالغ مى‌شود(۲). وى ظاهراً مجموعهٔ شعرهایش را خود گردآورده و در دیباچهٔ منظوم آن به این امر اشاره کرده است. موضوع قصیده‌هاى سیف فرغانى که معرف مهارت او در سخن پارسى است غالباً نعت خداوند و منقبت رسول و وعظ و اندرز و تحقیق و انتقاد از نابسامانى‌هاى زمان و در استقبال و جوابگوئى به استادان مقدم بر خود چون رودکى و خاقانى و کمال‌الدین اسماعیل و سعدى و همام تبریزى است و جز یک مورد کوتاه، هیچ‌گاه قصیده را در خدمت ستایش شاهان و امیران و وزیران زمان قرار نداد. این شاعر در قصیده‌هاى خود ردیف‌هاى دشوار را انتخاب مى‌کرد. 
(۲). دیوان سیف فرغانى که به همت والاى استاد دانشمند جناب آقاى دکتر صفا تصحیح و یک‌بار در سال ۴-۱۳۴۱ در مطبعهٔ دانشگاه طهران طبع شده بود، به سال ۱۳۶۳ که براى تجدید دیدار آن استاد گرامى به لوبک رفته بودم به یارى ایشان شتافتم و با نسخه‌اى که از کتابخانه روان‌کوشکو به‌دست آمده بود مقابله کردیم و به سال ۱۳۶۴ در انتشارات فردوسى طبع کردیم. 
تصویر سیف فرغانى در دیوانش تصویر صوفیى صافى و وارسته است که دوران ریاضت و مجاهدت را طى کرده و در زمرهٔ مشایخ زمان درآمده است. محمدبن على کاتب آقسرائى نویسندهٔ دیوانش نیز از او با عنوان 'سیدالمشایخ والمحققین' یاد کرده است اما اینکه دوران سلوک و مجاهدت او کجا و در خدمت کدامیک از مشایخ وقت سپرى شده بر ما روشن نیست. 
شیوهٔ سخن سیف فرغانى متأثر از سبک سخنوران خراسان در قرن ششم هجرى است و شاید بزرگترین علت آن انتساب شاعر به سرزمین فرغانه و ولایت سمرقند باشد. این تأثیر علاوه بر ترکیب‌ها در به‌کار بردن بعض مفردها و فعل‌ها هم آشکار است. سادگى و روانى خصیصهٔ بارز کلام او است. واژه‌هاى تازى در سخنش اندک است اما گاهى ترکیب‌هاى عربى را با ترکیب‌هاى فارسى در بعضى از شعرهاى خود آمیخته و گاه نیز یک مصراع را تماماً عربى آورده است. غزل‌هاى سیف که شاعر بیشتر متمایل به آنها است عادةً وقف بر موعظه‌ها و انتقادهاى اجتماعى و بیان حقیقت‌هاى عرفانى است و به شاعران دیگر نیز سفارش مى‌کند که از ستایش 'این سیم‌پرستان گدا' خوددارى کنند و اگر طبعى دارند به غزل‌گوئى و ستایش معشوق و یا وعظ و اندرز بگمارند.  
بیان نقیصه‌هاى اجتماعى و برشمردن زشتى‌ها و پلیدى‌هاى طبقه‌هاى فاسد جامعه از او پهلوانى بى‌باک و دلاور ساخته است و بزرگترین شاعرى است که در عهد خود به چنین نقدهاى صریح و جدى و خالى از هزل و مطایبه مبادرت جسته است. شاعر دنیاى آشفتهٔ عهد خود را با تمسک به عروةالوثقاى حق و پیروى تام و تمام از تعلیمات اسلامى و به‌کار بستن احکام قرآنى قابل اصلاح و آرامش مى‌دانست. وى بر مذهب اهل سنت و سنى حنفى بود و در عین حال از قدیمى‌ترین سخنورانى است که در مرثیهٔ شهیدان کربلان شعر گفته است. 
بیوگرافی شعرا و نویسندگان - ویستا

نظر شما :
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید
captcha