نظرسنجی
نظر شما در مورد این وبسایت چیست؟
عالی
59%
 
خوب
23%
 
معمولی
5%
 
ضعیف
10%
 
  • تلگرام
  • تلگرام
امروز
۱۳۹۵ چهارشنبه ۱۷ آذر
اِلأَربِعا ٧ ربيع الاول ١٤٣٨
Wednesday, December 07, 2016
کد : 669-39014      تاریخ ایجاد : ۱۳۹۳ چهارشنبه ۲۷ فروردين   آخرین بروزرسانی : ۱۳۹۳ چهارشنبه ۲۷ فروردين    تعداد بازدید : 67

تناسب و ارتباط ميان سوره های قرآن (4)

تناسب و ارتباط ميان سوره های قرآن (4)

4. ديدگاه سعيد حوّي در چگونگي ارتباط ميان سوره ها

سعيد حوّي، نگارنده «الاساس في التفسير» كه كوشش شاياني در دريافت تناسبهاي موجود ميان سوره ها و آيات قرآن انجام داده است،

در ترسيم چگونگي ارتباط ميان سوره ها طرح خاصي دارد؛ وي با تأكيد بر حديثي كه آن را حسن مي شمارد،

اساس كار خود را بر حصه هاي چهارگانۀ قرآن: طوال، مئين، مثاني و مفصّل پايه گذاري مي كند و بنابر بررسي هايي كه انجام مي دهد

و شواهدي كه در آغاز تفسير هر قسم ياد مي كند، چارچوب هاي هر يك از اين اقسام و تقسيمات آن را به شكل زير مشخص مي كند:

1. سوره هاي هفتگانۀ طولاني كه شامل بقره تا پايان سورۀ براءت مي شود و يك مجموعه را تشكيل مي دهد.

 2. قسم مئين كه سوره هايي است كه بيشتر آنها حدود صد آيه دارند و از «يونس» شروع و به انتهاي «قصص» ختم مي شوند. وي اين قسم را مركب از سه مجموعه مي داند.

 3. سوره هاي مثاني كه پس از مئين قراردارند و آيات آنها از صد كمتر است و از «عنكبوت» شروع و تا پايان سورۀ «ق» امتداد دارد. اين قسم شامل پنج مجموعه مي شود. 

4. سوره هاي بخش مفصل كه كوتاه ترند و جدايي آنها با «بسم الله الرحمن الرحيم» بيشتر صورت گرفته است.

اين بخش از «ذاريات» تا انتهاي قرآن گستره دارد و در آن 15 مجموعه قرار گرفته است. 23 

سعيد حوّي كه از اصطلاحات «قسم» و «مجموعه» براي دسته بندي سوره ها استفاده مي كند،

قرآن را به چهار قسم و به 24 مجموعه تقسيم مي كند و در دسته بندي آيات هر سوره چهار واژۀ «قسم» ، «مقطع» ، «فقره» و «مجموعه» را به كار مي برد.

قسم، اصطلاحي وسيع تر از سه ديگر بوده و در سوره هاي طولاني كاربرد دارد و شامل چندين مقطع مي شود كه وجه جامعي داشته باشند، مانند سورۀ بقره كه چندين قسم مي شود.

مقطع، كه وسيع تر از فقره است در صورتي استفاده مي شود كه آيات هم موضوع فراوان باشند.

فقره، كه در رتبه بعد قرار دارد در جايي به كار مي رود كه يك مقطع كه داراي يك موضوع است چند معناي مهم و اصلي داشته باشد، در اين صورت براي هر يك از اين معاني از كلمۀ فقره استفاده مي شود.

مجموعه يا كوچك ترين بخش در جايي است كه هر فقره بيش از يك معني داشته باشد و مناسب باشد به صورت جدا توضيح داده شود.24

از ديدگاه سعيد حوّي سورۀ فاتحه اجمال معاني قرآن را در بردارد، و سورۀ بقره آمده است

تا طريق نعمت داده شدگان و طريق غضب شدگان و گمراهان را تفصيل دهد و 39 آيۀ آغاز آن از معاني اساسي هدايت و ضلالت سخن مي گويد.

بقيه سورۀ بقره در راستاي خدمت به معاني اين آيات 39 گانه قرار دارد.

وي معتقد است كه سورۀ بقره تمامي موضوعات قرآن را در خود جاي داده است و همانند محوري است كه ديگر سوره هاي قرآن آن را تفصيل مي دهند.

در قسم نخست كه سورۀ بقره و مجموعه اي از سوره هاي طولاني باشد، سورۀ بقره از آغاز تا پايان به وسيله سوره هاي پس از آن تفصيل داده مي شود.

ديگر مجموعه ها هر يك بخشي از معاني سورۀ بقره را به ترتيب ورود اين معاني در سوره بقره تفصيل مي دهند.

بنابراين در مجموع، اين سوره 24 بار در قرآن به وسيلۀ مجموعه هاي بيست و چهارگانه تفصيل داده شده است.25

سعيد حوّي نخستين و مهم ترين خاصيت تفسير خود را همان نظريۀ جديدي كه در موضوع وحدت قرآني ارائه كرده است مي داند كه درتمامي تفسير خود به آن پايبند است،

و آغاز اين بارقه را كه آفاقي گسترده در فهم معاني قرآن و سياق كلي آن و نيز سياق خاص داخل هر سوره براي او گشوده، دوران كودكي ياد مي كند كه بسيار در بارۀ اسرار پيوند ميان آيه ها و سوره ها انديشيده است.

وي چگونگي اين ارتباط را به شرح زير توضيح مي دهد:

 1. آيات نخست سورۀ بقره با «الم» آغاز و به «اولئك هم المفلحون» پايان مي يابد؛

سورۀ آل عمران نيز با «الم» آغاز و به «لعلكم تفلحون» پايان مي يابد. 

2. پس از مقدمۀ سوره بقره اين آيه قرار دارد:

«يا ايها الذين اعبدوا ربّكم الّذي خلقكم و الذين من قبلكم لعلّكم تتّقون» (بقره/21)؛

سوره نساء نيز با «يا ايها الناس اتّقوا ربّكم» آغاز مي شود. 

3. در سورۀ بقره پس از بيان تعدادي از آيات، مسأله وفاي به عهد مطرح شده است:

«و ما يضلّ به الاّ الفاسقين. الذين ينقضون عهد الله من بعد ميثاقه» (بقره/27ـ26)؛

سورۀ مائده نيز با فرمان به وفاي به عهد آغاز مي شود:

«يا ايها الذين آمنوا اوفوا بالعقود».

 4. در سورۀ بقره پس از آيات ياد شده مطرح مي شود كه خداوند آنچه را در زمين وجود دارد براي انسان آفريده:

«هوالذي خلق لكم ما في الأرض جميعاً» (بقره/29)؛

در سورۀ انعام همين معني تفصيل داده مي شود،

به همين دليل در اين سوره آياتي كه با كلمۀ «و هو» آغاز گرديده تكرار شده است، و حتي آخرين آيه، بحث خلافت انسان را در زمين مطرح مي كند:

«و هو الذي جعلكم خلائف الأرض».

 5. در سورۀ بقره، داستان آدم(ع) با پيروي از هدايت الهي پايان مي يابد:

«فمن تبع هداي فلاخوف عليهم و لاهم يحزنون» (بقره/38)

در آيه دو از سورۀ اعراف نيز مسأله هدايت مطرح شده و داستان آدم از آغاز آن بيان مي شود:

«اتّبعوا ما انزل اليكم من ربّكم» (اعراف/3). 

6. در ادامه سورۀ بقره آيه مربوط به وجوب قتال مطرح مي شود:

«كتب عليكم القتال…»(بقره/216) و

بدون فاصله پس از آن، پرسش از قضيه اي كه در ارتباط با قتال است مطرح مي شود و با «يسألونك» آغاز مي گردد؛

سورۀ انفال و براءت نيز پيرامون موضوع قتال گفت وگو مي كنند و آغاز سوره انفال با «يسألونك» است؛ گويا اين دو سوره تفصيل قضاياي مربوط به نبرد هستند. 

بنابراين سوره هاي هفتگانۀ پس از بقره به همان شيوۀ تسلسل موضوعات سورۀ بقره آمده اند و براي هر يك محوري در سورۀ بقره وجود دارد.

نظر شما :
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید
captcha